Co to jest Integracja Sensoryczna dziecka?

cz6

Czym jest integracja sensoryczna (SI)?

Każdy z nas jest indywidualną istotą zmysłową, inaczej mówiąc sensoryczną. Oznacza to, że odbieramy bodźce, które przetwarzamy za pomocą zmysłów. Te bodźce to mogą być dźwięki, obrazy, zapachy. Odczytywanie tych sygnałów ma wpływ na nasze postrzeganie świata, kształtuje naszą rzeczywistość i wpływa na nasze zachowania. W przypadku dzieci bodźce i zmysły mają jeszcze większe znaczenie, ponieważ dzieci dopiero poznają świat wokół siebie.

grafika17

Dziecko, które przychodzi na świat, widzi, słyszy, dotyka, czuje, smakuje, porusza się. Potrzebuje swoich zmysłów, by poznać to, co dookoła niego. To natura wyposażyła nas w narzędzia – zmysły, abyśmy mogli odbierać bodźce, które są dookoła nas. Postrzeganie zmysłowe ma znaczenie przez całe życie, najważniejsze jest jednak w dzieciństwie, kiedy mały człowiek dopiero się kształtuje i rozwija. Dzieci poznają otaczający świat zmysłami i bardzo lubią „szkołę zmysłów”. Są uważne, ciekawe, odważne, otwarte i pomysłowe. Słuchają, patrzą, wąchają, dotykają, zapamiętują, kojarzą, skaczą i biegają. W ten naturalny sposób zdobywają kolejne umiejętności i poznają swoje możliwości. W ten też sposób najlepiej przyswajają sobie nowe informacje, analizują i uczą się. Rodzina to naturalne miejsce, gdzie dziecko może odkrywać swój świat. Towarzysz dziecku w poznawaniu siebie i świata.

 

Chodzi tutaj o zdolność malucha do odczuwania, rozumienia i przyswajania informacji, które dostarczane są ze świata zewnętrznego poprzez zmysły. Jeśli funkcje te działają poprawnie, dziecko sprawnie dopasowuje swoje zachowanie, uczucia i emocje do otoczenia, szybko przyswaja nową wiedzą i reaguje odpowiednio do sytuacji. Np. kiedy maluch jest często przytulany, głaskany, całowany, powinno być mu dobrze, powinien czuć się bezpiecznie. Jeżeli jednak dochodzi do zaburzeń integracji sensorycznej, czyli dziecko błędnie odczytuje bodźce, wówczas nie czuje się komfortowo, unika dotyku, jest płaczliwe. Kiedy dziecko odpowiednio odbiera bodźce, jeżeli wszystkie zmysły sprawnie funkcjonują, dziecko może odpowiednio odczytywać konkretne sytuacje i funkcjonować w swoim świecie. Jeżeli ten proces jest nieprawidłowy, pojawiają się zaburzenia i takie dziecko potrzebuje wsparcia i pomocy.

 

Podstawowe zmysły, które doskonale znamy i kojarzymy to:

  • słuch,
  • wzrok,
  • dotyk,
  • węch
  • smak

 

Jednak oprócz nich są jeszcze 2 bardzo ważne zmysły:

  • zmysł przedsionkowy-równowagi
  • czucie głębokie.

 

Układ przedsionkowy

Najogólniej mówiąc dotyczy on równowagi i znajduje się w uchu wewnętrznym człowieka i wg założeń Integracji Sensorycznej stanowi ramę do rozwoju i stymulacji innych zmysłów.

 

Prawidłowo funkcjonujący układ przedsionkowy odpowiada za :

 

  • położenie ciała w związku z działaniem siły grawitacji
  • położenie głowy w relacji do szyi i reszty ciała oraz otaczającej przestrzeni
  • prawidłowe napięcie mięśniowe
  • prawidłowe działanie i koordynację pracy oczu
  • właściwe widzenie w czasie ruchów głowy
  • prawidłowy rozwój mowy

 

 Czucie głębokie

Oznacza w praktyce m.in. koordynację ruchów. Obrazowo mówiąc, to dzięki czuciu głębokiemu podczas chodzenia, biegania, skakania, wchodzenia po schodach, każda część naszego ciała wie co robić. Dzięki czuciu głębokiemu jedząc trafiamy łyżką prosto do buzi i nawet z zamkniętymi oczami potrafimy wskazać nos, choć go nie widzimy. Zaburzenia czucia głębokiego często mają dzieci, które przyszły na świat poprzez cesarskie cięcie lub podczas porodu przedwczesnego. Poród naturalny bowiem to taki moment, kiedy dziecko otrzymuje najwięcej bodźców, które stymulują ten zmysł. Wiele dzieci w związku z tym potrzebuje w późniejszym czasie wsparcia i dodatkowej stymulacji czucia głębokiego.

 

Możesz nie być tego świadoma, ale już teraz pozwalasz maluchowi na wiele aktywności cieszących jego zmysły: ugniatanie ciasta na bułeczki, dekorowanie ciasteczek czy zabawa w piasku. Warto jednak wskoczyć na nieco wyższy poziom sensorycznej kreatywności.

grafika 16

Objawy zaburzeń integracji sensorycznej

Przyczyny zaburzeń integracji sensorycznej są bardzo różne:

  • mogą wynikać z przebiegu ciąży, kiedy ta była zagrożona i mama musiała długi czas leżeć, albo ograniczać swoją aktywność.
  • Mogą też wynikać z samego porodu, np. poród przedwczesny, poprzez cesarskie cięcie, poród z komplikacjami.
  • Zaburzenia integracji sensorycznej mogą również wynikać z błędów rodziców, którzy czasami nieświadomie ograniczają dziecko i jego możliwości poznawcze, np. dziecko jeździ tylko w wózku, siedzi w leżaczku, kiedy nie pozwalamy dziecku jeść rękami, bo się pobrudzi, kiedy nie pozwalamy biegać, huśtać, się, bo się przewróci itp. To wszystko powoduje, że dzieci otrzymują zbyt mało bodźców, których potrzebują, m.in. dotyku, równowagi.
  • Z drugiej strony dzieci w dzisiejszych czasach są przestymulowane wzrokowo i słuchowo, ponieważ zbyt dużo czasu spędzają przed telewizorem i tabletem.
  • Zaburzenia mogą również wynikać z pewnych chorób lub zaburzeń, np. autyzm i in.

 

Rozwój integracji sensorycznej to proces, który trwa wiele lat a nawet całe życie, jednak najintensywniej przebiega podczas pierwszych lat życia dziecka, kiedy ono intensywnie się rozwija i uczy.

Nieprawidłowa integracja sensoryczna przejawia się tzw. dysfunkcjami, czyli zaburzeniami. Zaburzenia integracji sensorycznej nie wynikają                    z niedosłuchów, wad wzroku oraz innych zaburzeń chorobowych. Pojawiają się one, gdy układ nerwowy niewłaściwie odczytuje bodźce zmysłowe.

 

W jaki sposób można wychwycić nieprawidłowości w rozwoju integracji sensorycznej? Należy bacznie obserwować:

 

  • rozwój ruchowy dziecka,
  • reakcje na bodźce otaczające dziecko, np. zabawki, faktury ubrań, jedzenie, smaki, muzykę, różne dźwięki z otoczenia
  • aktywność,
  • uwagę i koncentrację
  • radzenie sobie z emocjami
  • rozwój mowy
  • zachowanie

 

NALEŻY ZWRÓCIĆ UWAGĘ, jeżeli dziecko:

 

  • jest niespokojne, często płaczliwe, marudne, ma trudności w zasypianiu, często wybudza się w nocy i ma kłopoty z ponownym zaśnięciem. W przypadku małych dzieci – wymaga bardzo dużej pomocy przy zaśnięciu, np. bujanie, długie chodzenie, głaskanie a nawet jazda samochodem.

 

  • ma trudności z samodzielnym piciem, żuciem i przełykaniem pokarmów (preferuje dania papkowate), czasami ma odruch wymiotny na nową konsystencję pokarmu lub nawet jego zapach; nie akceptuje grudek w pokarmie, niechętnie rozszerza jadłospis, toleruje tylko znane sobie smaki.

 

  • Występują opóźnienia w rozwoju psychoruchowym: dziecko późno siada, późno raczkuje (lub pomija ten etap), późno stawia pierwsze kroki. Rozwija się wolniej niż jego rówieśnicy.

 

  • Rozpraszają go dźwięki, na które przeciętny człowiek nie zwraca uwagi; Boi się dźwięków takich jak odkurzacz, suszarka do włosów, dzwonek, szczekanie psa, grające zabawki, dźwięk telefonu, głośne rozmowy itp.

 

  • Źle znosi czynności pielęgnacyjne i higieniczne, np. obcinanie włosów, paznokci, mycie twarzy, zębów, smarowanie kremem, czesanie, czyszczenie nosa, uszu, ubieranie, zwłaszcza zakładanie czapki, przeszkadzają i uwierają je metki i guziki.

 

  • Ma problemy z samodzielnym myciem się, ubieraniem, zwłaszcza zapinaniem guzików i sznurowaniem butów, wiele czynności wykonuje bardzo powoli i niezdarnie.

 

  • Ma słabą równowagę: potyka się i upada częściej niż rówieśnicy, prawie zawsze ma jakiś siniak czy zadrapanie. Wpada na drzwi, meble, ściany, jakby nie zauważało przeszkody.

 

  • Podczas dłuższego siedzenia ma trudności z utrzymaniem głowy w pozycji pionowej, podpiera ją ręką, kładzie się na stoliku itp.

 

  • Jest nadruchliwe, jest w ciągłym ruchu, nie może usiedzieć/ustać w jednym miejscu, te zachowania dają o sobie znać zwłaszcza kiedy rozpoczyna naukę w szkole, ponieważ nie jest w stanie wysiedzieć w ławce, wstaje, chodzi po klasie

 

  • Trudno się koncentruje, a łatwo rozprasza, ma trudności ze skupieniem uwagi, słuchaniem poleceń, jest rozkojarzone i nieobecne

 

  • Jest impulsywne, nadwrażliwe emocjonalnie, często się obraża, denerwuje, nie radzi sobie z emocjami, śmieje się, za chwilę wybucha płaczem. Jego reakcje są przesadzone i nieadekwatne do sytuacji.

 

  • Nowe umiejętności ruchowe sprawiają mu trudność, później niż rówieśnicy uczy się jeździć na rowerze, rzucać i łapać piłkę, pływać wchodzić/schodzić po schodach. Mimo chęci i zaangażowania gorzej radzi sobie z ćwiczeniami fizycznymi i ma gorszą koordynację ruchów.

 

  • Niewłaściwie czy wręcz dziwacznie trzyma różne przedmioty codziennego użytku, np. nożyczki, sztućce czy przybory do pisania.

 

  • Unika dziecięcego baraszkowania z rodzicami lub rodzeństwem, nie lubi się przytulać, unika kontaktu cielesnego i wzrokowego, małe dzieci często nie lubią być brane na ręce, wyginają się i wolą leżeć w swoim łóżeczku.

 

  • Pojawia się lęk przed upadkiem lub wysokością, okazuje niepokój, gdy musi oderwać nogi od podłoża, np. wejść na wysokie schody, na drabinkę, usiąść na wysokim stołku, czasami reaguje paniką na sytuacje i miejsca, których nie zna, których się obawia

 

  • Ma trudności w odnalezieniu się w nowym miejscu, w nowym otoczeniu, czuje się zagubione i potrzebuje więcej czasu, aby poczuć się komfortowo. Trudniej nawiązuje nowe znajomości, jest nieśmiałe

 

  • Często myli stronę prawą i lewą, w obrębie własnego ciała oraz w otaczającej przestrzeni, podczas gier zespołowych zdarza się, że biegnie w innym kierunku niż jego drużyna, w inną stronę niż piłka, którą ma złapać, jest zdezorientowane, ma słabe wyczucie odległości.

 

  • Nie ma dominacji jednej ręki, wykorzystuje raz lewą, raz prawą rękę.

 

  • Często ma opóźnienia w rozwoju mowy, trudno je zrozumieć, potrzebuje pomocy logopedycznej.

 

  • Ma trudności z czytaniem i pisaniem, częściej niż inne dzieci w jego wieku myli, odwraca znaki graficzne, ma trudności w przepisywaniu, przerysowywaniu z tablicy, nie lubi prac plastycznych, rysowania, kolorowania.

 

  • Ma kłopoty z cięciem nożyczkami, rysowaniem po śladzie, kalkowaniem i wszelkimi pracami plastycznymi, zajęciami manualnymi

 

 

To tylko niektóre z objawów, które mogą, ale nie muszą!!! świadczyć o zaburzeniach integracji sensorycznej.

 

 

Wiadomo, że każde dziecko rozwija się inaczej i w różnym tempie. Wiele tych objawów może wynikać z indywidualnych cech dziecka i chociażby późniejsze siadanie, czy chodzenie nie musi wcale oznaczać zaburzeń SI. Jeżeli jednak u dziecka występuje kilka lub więcej wymienionych zachowań, to warto to sprawdzić u specjalisty i wykonać diagnozę integracji sensorycznej. Trzeba pamiętać, że jeżeli dziecko ma zaburzenia integracji sensorycznej, to nie wyrośnie z nich. Zaburzenia będą rosły razem z nim. Dlatego też tak ważna jest wczesna diagnoza oraz terapia.

 

Diagnoza Integracji Sensorycznej składa się z kilku części:

 

  1. Wywiad z rodzicami – terapeuta zadaje rodzicom wiele pytań dotyczących dziecka, m.in. przebiegu ciąży, porodu, rozwoju dziecka w okresie po urodzeniu, przebytych chorób, problemów zdrowotnych itp.

 

  1. Kwestionariusze – rodzice są proszenie o wypełnienie szczegółowych kwestionariuszy, które pozwalają uzupełnić wyniki diagnozy. Każda informacja może być istotna, ważne, aby podawać rzetelne i prawdziwe informacje, aby diagnoza była pełna. Pamiętajmy, że to rodzic najlepiej zna swoje dziecko i jest jego najlepszym obserwatorem.

 

  1. Próby kliniczne – terapeuta prosi dziecko o wykonanie kilku zadań, które maja za zadanie stwierdzić, jakie odruchy występują u dziecka, jak wygląda jego napięcie mięśniowe, równowaga, praca oczu, koordynacja, najprościej mówiąc zadania te mają na celu pokazanie, jak funkcjonują zmysły.

 

  1. Testy – dziecko powyżej 4 roku życia wykonuje testy, które maja pomóc określić jego umiejętności i możliwości w zakresie integracji sensorycznej. Testy pozwalają porównać umiejętności dziecka w stosunku do jego grupy wiekowej.

 

  1. Podsumowanie diagnozy – rozmowa z rodzicami na temat wyników diagnozy. Poszczególne wyniki są wyjaśniane i omawiane. Rodzice otrzymują również diagnozę na piśmie. Zawiera ona: dane z wywiadu, dane z kwestionariuszy, wyniki prób klinicznych, wyniki testów, wnioski, proponowany program terapii.

 

 

Terapia prowadzona przez specjalistów może trwać kilka miesięcy lub jeszcze dłużej. Jednak w terapii bardzo ważny jest również udział rodziców, którzy uczestnicząc w terapii oraz bawiąc się z dzieckiem już             w warunkach domowych mogą bardzo pomóc swojemu maluchowi poznawać świat, odkrywać nowe bodźce, rozwijać zmysły.

 

Nawet najlepsza terapia to kilka godzin tygodniowo. Warto więc wspierać terapię, poprzez zabawy, ćwiczenia i aktywności w warunkach domowych, na spacerze, na wakacjach. Nie musisz kupować drogich zabawek, wystarczy wyobraźnia, czas i chęci. U dzieci obowiązuje jedna, najważniejsza zasada – zabawa jest przyjemna, ciekawa i najbardziej skuteczna, jeśli zaangażujemy w nią wszystkie zmysły! Pamiętajmy o tym szczególnie wymyślając zabawy dla naszych małych odkrywców. Aktywności angażujące zmysły pozwalają na budowanie nowych połączeń w mózgu, rozwijają koordynację, procesy poznawcze, kreatywność                      i tworzą podwaliny pod naukę języka.

 

 

NA CZYM POLEGAJĄ ZABAWY SENSORYCZNE?

 

Ich celem jest dostarczanie różnorodnych bodźców wszystkim zmysłom malucha, poszerzanie świata jego doznań, a tym samym rozwijanie umiejętności i ciekawości otoczenia. Dobra wiadomość jest taka, że zabawy sensoryczne nie wymagają od nas żadnych nakładów finansowych! Nie trzeba wydawać fortuny na specjalne zabawki sensoryczne (chociaż można je znaleźć w sklepach) – nie ogranicza nas tu zasobność portfela, a jedynie wyobraźnia i zasoby czasowe. Czas na buszowanie w kuchennych szafkach czy biurkowych szufladach – z pewnością znajdziecie wszystkie przedmioty potrzebne do przygotowania zaproponowanych przez nas zabaw!

 

CO ROZWIJAJĄ ZABAWY SENSORYCZNE?

Zabawy sensoryczne zmieniają dzieci w małych odkrywców i pomagają im w naturalny sposób odkrywać zjawiska, które zachodzą dookoła nich. Stymulowanie zmysłów odpowiednimi bodźcami sprawia, że dzieci rozwijają procesy poznawcze, językowe, społeczne, emocjonalne, fizyczne i kształtują kreatywność. Zupełnie przy okazji uczą się rozwiązywania problemów, poznają pojęcia, dzięki którym łatwiej będzie im się nauczyć języka, rozwijają koordynację ruchową i układ motoryczny, eksperymentują i poznają świat. Zabawy sensoryczne pokazują, również że ważniejszy jest proces niż efekt działania – ważniejsze jest to, jak się dzieci bawią, co wymyślają, jak sobie radzą, to, w jaki sposób dzieci wykorzystują materiały niż to, co z nich zrobią.

 

Zabawy sensoryczne są ważne, ponieważ:

 

1.Dostarczamy dziecku nowe bodźce

Za pomocą zabawy możemy stymulować jego zmysły i poprawiać jego integrację sensoryczną

 

  1. Wspomagają rozwój ruchowy malucha

Zabawy sensoryczne przede wszystkim rozwijają sprawność manualną dziecka. Maluch podczas lepienia, zabawy mąką, piaskiem, czy dotykania różnych faktur, ćwiczy swoje rączki, sprawność palców, precyzję oraz koordynację ruchów.

  1. Pobudzają kreatywność

Z zupełnie zwyczajnych materiałów, jak np. rozciągliwej modeliny, sypkiej mąki, puchatej waty czy kolorowej wody można zrobić prawdziwe cuda. Pomysłów na zabawy z tymi przedmiotami jest tyle, ile osób, które się bawią. Zabawy sensoryczne oparte są na tworzeniu dziwnych mikstur, skomplikowanych konstrukcji i nietypowych połączeń. Nic tylko dać się ponieść fantazji. Nie ma  jednej, właściwej odpowiedzi, każdy pomysł na zabawę jest dobry. Liczy się wspólny czas, przyjemność a nie efekty.

 

  1. Odprężają

Zabawy sensoryczne nie są nastawiony na efekt, nie stresują i nie wymuszają rywalizacji. Ma być ciekawie i wesoło. Dzięki temu pozwalają oderwać się od codziennych problemów o nawet dorosłym na chwilę zapomnieć o kłopotach. Konieczny jest tylko dobry humor, entuzjazm           i wyobraźnia. Są zabawy, które wyciszają po ciężkim dniu, jak np. słuchanie muzyki, inne natomiast wymagają aktywności np. skakanie, rzucanie, bieganie, a to nie tylko pozytywnie wpływa na sprawność dziecka, ale również pomaga rozładować negatywne emocje.

 

  1. Są dobrą szkołą życia

Zabawy sensoryczne pokazują dziecku, że można fajnie spędzać czas nie tylko przy telewizorze, ale nawet w kuchni, pomagając mamie w robieniu pierogów. Zabawy sensoryczne wpływają pozytywnie na relacje                   w rodzinie. Rodzice i dzieci wspólnie zwalczają nudę, uczą się nowych rzeczy, to sprzyja bliskości i nawiązywaniu ciepłych relacji rodzinnych. Wszelkie zabawy sensoryczne, w których bierze udział więcej osób, to doskonała lekcja dogadywania się, dzielenie się, planowania, dochodzenia do kompromisu, radzenia sobie z niepowodzeniami, ale też cieszenia się            z sukcesów.

 

 

  1. Zabawy sensoryczne nigdy nie zaszkodzą.

 

Jeżeli zależy Ci na jak najlepszym rozwoju Twojego dziecka, to warto poznać pomysły na zabawy, które stymulują zmysły, otwierają dziecko na nowe doznania, pomagają lepiej odczytywać świat wokół niego. Czasami nawet nie wiemy, że telewizor i tablet to nie jest jedyne wyjście, że czasami nie trzeba kupować zabawek za grube miliony, aby fajnie spędzić czas z dzieckiem i znaleźć sposób na nudę

 

 Jeżeli zainteresował Cię wpis o SI, to zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu, ponieważ juz wkrótce start mojego kursu on-line dla rodziców „Jak wspierać rozwój swojego dziecka” . A tam ponad 500 pomysłów na zabawy i ćwiczenia, które wspierają rozwój Integracji Sensorycznej, ale również rozwój mowy, wzroku, słuchu, motoryki i wielu innych dziedzin życia naszych dzieci. 

Zapraszam

Ania

 

zapowiedź kursu

 

A w kursie wiedza o tym jak przebiega rozwój dziecka, czego unikać, co dostarczać dziecku, jak spędzać czas, aby rozwijało się jak najlepiej. Ten kurs jest dla rodziców,którym nie jest wszystko jedno, którzy szukają wskazówek, którzy chcą aktywnie uczestniczyć w dorastaniu swojego dziecka.

Jeżeli jesteś Mamą, która:

– ma dziecko w wieku 0-8 lat

– chce wspierać rozwój swojego dziecka

– szuka podpowiedzi, jak kreatywnie bawić się z dzieckiem

– chciałaby wychować ciekawe świata, odważne i pełne pomysłów dziecko

 

Świetnie! Dobrze trafiłaś!

 

 

Śledź moją stronę na Fb  – mamabiznesowa, aby  każdego dnia wspierać się w naszym macierzyństwie i nie przegapić kursu :)

Zapraszam również na moją grupę na FB  – tam znajdziesz wsparcie, pomoc, informacje, wskazówki, jeżeli Twoje dziecko ma zaburzenia SI i inne  problemy

 

 

 

 

 

 

 

 

Dodaj komentarz